شیوه نامه چکیده نویسی

شیوه نامه چکیده نویسی

مقدمه:
تحقیقات و پژوهش های انجام گرفته در مراکز علمی به عنوان اسناد و منابع معتبر به شمار آمده و معمولاً مورد توجه و استفاده دانش پژوهان قرار می¬گیرد. این تحقیقات عمدتاً دارای متون مفصل بوده و امکان چاپ و نشر همه ی آنها برای محققان و مراکز پژوهشی میسر نیست. از این رو به روش چکیده¬نویسی روی آورده می شود تا امکان اطلاع رسانی و انتشار محتوای اثر به صورت فشرده فراهم شده و مخاطبان با موضوعات و آثار مورد علاقه ی خود آشنا شوند.
تعریف:
چکیده بیان مختصر ولی دقیق محتوای یک مطلب است که شامل فشرده تمام مطالب مهم یا فشرده قسمت های ویژه مطلب می باشد.
اهداف چکیده:
– بیان محتوای اثر بصورت دقیق و گویا در حجمی محدود؛
– آگاه کردن افراد، از متونی که به تازگی در حوزه¬های مورد علاقه آن¬ها به چاپ رسیده است.
– بیان خلاصه ای از دیدگاه های نویسنده از جمله آنکه چرا اثر خود را به رشته ی تحریر در آورده، چه نتایجی از آن کسب کرده و این نتایج را چگونه بدست آورده است که این هدف در چکیده تمام نما محقق می شود.
فایده ی چکیده :
– وجود چکیده انتخاب را تسهیل می کند؛ یعنی به خواننده کمک می کند درباره ی متن معینی تصمیم بگیرد که آیا مورد علاقه و احتیاج علمی او هست یاخیر.
– در وقت خواننده صرفه جویی می شود؛ خواننده بجای مطالعه اثر، از چکیده ی آن پی به درو نمایه و محتوای اصلی مطلب می برد.
– گاهی یک چکیده تمام نمای خوب جایگزینی برای خواندن متن است.
– برای آشنایی با متونی که به زبانی ناآشنا نگاشته شده اند، چکیده اثر بازگو کننده ی محتوای مطلب است.

تفاوت چکیده با خلاصه:
«خلاصه» بیان مختصر شده ای از یک اثر با استخراج جملات از خود متن است. مثلاً «سه جمله از مقدمه و چند جمله از نتیجه و متن». خلاصه ممکن است بیان مناسبی از موضوع یک مقاله ارائه دهد که نویسنده ی اثر، آن را پدید می آورد. اما چکیده گرچه ممکن است در برگیرنده ی کلماتی از اثر باشد؛ بخشی از متن است که به جای این که نقل قول مستقیمی از مؤلف باشد به وسیله ی چکیده نویس بوجود آمده و شامل نکات اصلی و درونمایه مهم اثر است. در چکیده، کلید واژه های اثر، ساختار مطالب و اهمیت تحقیق نیز لحاظ می شود. اما خلاصه تنها بیان فشرده ای از محتوای اثر است.

مراحل چکیده نویسی:
*مطالعه اثر: مطلب به منظور درک محتوا و دامنه کار مطالعه می¬شود. ممکن است لازم باشد برخی آثار برای شناخت دامنه کار و ابعاد مسأله بیش از یک بار مطالعه شود. البته یک چکیده نویس حرفه ای، نیازی به مطالعه تمام اثر ندارد؛ بلکه قسمت های مهم آن را مدنظر قرار می دهد. مهم ترین منابع چکیده نویس، بخش «یافته ها» و «نتایج» بوده و معمولاً در هر بخش از تحقیق یا کتاب، پاراگراف های نخستین؛ جنبه ی آشنایی با مطلب داشته و بندهای آخر، مهم ترین مطالب را  در بر خواهند داشت.
* هرس متن یا حذف اضافات: در این مرحله نکات اصلی اثر یادداشت برداری شده و نکات غیرضروری حذف می¬شود.
*عصاره گیری متن: رسیدن به محتوای اثر و درونمایه اصلی مطلب را اصطلاحاً عصاره گیری متن می گویند.
*تهیه ی پیش نویس: پس از مطالعه ی اثر و خذف حواشی و نکات غیرضروری، محتوای اصلی اثر بدست آمده  و به صورت پیش نویس خام نوشته می شود. این پیش نویس ممکن است دارای جملات بلند و برخی مطالب تکراری باشد که در مرحله ی بعد اصلاح می شوند.
* تعیین کلید واژه ها: واژه ها و اصطلاحاتی که تبلور اطلاعات یا در برگیرنده ی مسائل متن هستند کلید واژه نام دارند که انتخاب آنها پس از مشخص شدن موضوع می تواند بر اساس اصطلاح نامه های علمی در هر موضوع انتخاب شود. مثل اصطلاح نامه فقه، کلام اسلام، فلسفه و …
* تهیه چکیده ی نهایی: چکیده  پیش نویس از لحاظ محتوا، نگارش، ویرایش، مختصر بودن مورد مطالعه قرار گرفته و متن نهایی تهیه می شود. متن نهایی چکیده شامل مشخصات محقق، کلید واژه ها و متن چکیده است.

اصول و شرایط چکیده نویسی:
* ذکر این پیش فرض که چکیده حاوی خلاصه کل مدرک است؛
* تعیین کلید واژه های اصلی اثر و ذکر آنها در چکیده؛
* تعیین نوع چکیده مورد استفاده در چکیده نویسی؛
* تعیین محل درج اطلاعات کتابشناختی در ابتدا یا انتهای چکیده؛
* رعایت نظم و ترتیب متن اصلی در چکیده؛
* اجتناب از تکرار مطالب و استفاده از جملات طولانی؛
* حذف واژه ها و اصطلاحات مبهم؛
* روانی و شیوایی نگارش.

پاسخ دهید