دستور العمل چکیده نویسی و کلیدواژه ها

دستور العمل چکیده نویسی و کلیدواژه ها
چکیده دو نقش عمده دارد:
۱. جست‌وجوی الکترونیکی را در شبکه‌های اطلاعاتی ممکن می­سازد. از آنجا که، آوردن تمام یک اثر در سایت امکان­پذیر نیست، محقق از طریق ارایه چکیده، دست‌یابی به خلاصه اثر را ممکن می­سازد و با محققان دیگر، ارتباط برقرار می‌کند.
۲. با توجه به عصر انفجار اطلاعات و فراوانی تحقیقات عرضه شده، صرفه‌جویی در وقت خواننده، یک اصل اخلاقی در حرفه پژوهش است. چکیده به خواننده کمک می­کند تا در مورد تخصیص وقت برای مطالعه همه اثر، تصمیم بگیرد.
استاندارد کمّی چکیده، در حدود سیصد کلمه است.
اجزای چکیده شامل بیان مسأله، دلایل نگارش و بیان مشکلی است که در متن مورد توجه قرار گرفته است. هم چنین نظرهای مختلف پیرامون آن بررسی شده و ادله­ و شواهد کافی در همان راستا بررسی و نتایج علمی به­دست آمده را می­شکافد.
چکیده باید از زبان خود پژوهشگر (نه نقل قول) و ترجیحاً به صورت فعل ماضی آورده شود. چکیده غیر از فهرست نویسی یا مقدمه است و جزئی از محتوای متن و اجمالی از مطالب تفصیلی آن است و از طریق مطالعه فهرست مطالب، مقدمه و نتایج، نوشته می­شود. در چکیده لازم نیست به منابع و مآخذ، ارجاعی انجام شود و از بیان خطابی، مثال و توضیح مفاهیم پرهیز می­شود. چکیده پس باید پس از نگارش متنِ پژوهش تهیه شود.
چکیده باید آیینه تمام نمای پژوهش باشد و به گونه ای تدوین شود که:
– مسئله چیست؟
– سوال اصلی کدام است؟
– با چه روشی به آن پرداخته شده است؟
– نظرهای مختلف درباره مسئله چیست؟
– نظر انتخابی کدام است و چه دلایلی برای اثبات آن ارائه شده؟
– نتیجه و یافته چیست؟

 به هنگام چکیده‌نویسی، باید دقت کنیم تا با آسیب­های زیر مواجه نشویم:

الف) تبدیل چکیده به فهرست؛ چکیده هرگز مروری بر مباحث رساله نیست.
ب) تبدیل چکیده به طرح مسئله؛ برخی از افراد، در چکیده به شرح و تفصیل موضوع پایان‌نامه، مسائل آن و ضرورت بحث از مسئله می‌پردازند که نادرست است. البته بیان اجمالی مسئله نیز از مباحث چکیده است، اما سهم آن، متناسب با سهم حجم چکیده است، نه اینکه اهم مطالب چکیده بر محور بیان مسئله بنا شده باشد.
ج) ارجاع به مآخذ: رویکردی با معرفی منابع و مآخذ در چکیده نیز، نادرست است.
د) بیان خطابی: ادبیات چکیده، باید همانند ادبیات رساله باشد. در واقع، استفاده از زبان انگیزشی، بیان شعارگونه، گزاف‌گویی و خطابه در شأن رساله و مقاله علمی نیست.

کلید واژه: کلماتی است برآمده از متن، مرتبط با موضوع اصلی که خواننده با مطالعه آنها، به محتوای اصلی پژوهش پی می­برد. در حقیقت، کلید واژه­ها، در حکم موضوعات جزئی هستند که پس از چکیده می­آیند. واژگان کلیدی به خواننده کمک می­کند تا پس از خواندن چکیده و آشنایی اجمالی با روند تحقیق، بفهمد چه مفاهیم و موضوعاتی در این اثر مورد توجه قرار گرفته است. هم چنین کلیدواژه­ها در نقش نمایه یک متن علمی هستند. انتخاب درست کلیدواژه­ها به نمایه­سازی استاندارد متون در فضای مجازی کمک می­کند و دسترسی مخاطبان را به اثر پژوهشی تسهیل می­نماید. کلید واژه­ها باید با واژه­های اصلی عنوان و مسأله تحقیق و در حد امکان با سرفصل­ها تناسب داشته باشد. میانگین کلید واژه ها ۵ تا ۷ کلمه است.

پاسخ دهید